1980 yılında Richard Chamberlain’in başrolünde oynadığı epik Shogun* dizisi Amerikan ve Japon kültürlerinin tezatları üzerine kurulmuştu. Pilot Binbaşı Blackthorne filmdeki ismiyle Anjin San Toshiro Mifune’nin canlandırdığı derebeyi ve Shogun adayı Toranaga karakteriyle devamlı çatışıyordu. Ama bu Toranaga’nın güzel kızı Mariko’nun ona aşık olmasını da engellememişti. Sonunda da bir orta yolda birleşilmişti. Aynı yıllarda yenilmez Amerikan otomobil endüstrisi de bu tezatları çok iyi analiz eden ve bunları çok iyi kullanan Japonlardan ard arda darbeler yemeye başlamıştı. Amerikalılar adına büyük eksiklikler söz konusuydu. Amerikalılar kendi bildiklerini okuyor iri, çirkin, güçlü, açgözlü ama kullanışsız, kontrolsüz otomobiller yapmaya devam ediyorlardı. Buna karşılık Japonlar neredeyse tüm Amerikan müşterilerini tek tek inceleyip onların isteklerine sanki kişisel cevap veren ekonomik, kullanışlı, konforlu ve ucuz otomobiller satarak piyasaya girdiler. Arıza oranları çok düşüktü, servisler iyi çalışıyordu, az yakıyorlardı ve en önemlisi Amerika pazarında koruma yoktu. Kapitalist düzenin gereği olan serbest rekabet ilkesine Amerikalılar kendi endüstrilerinin ölümünü seyretmek pahasına katlanıyorlardı. Buna karşılık Japonya’ya otomobil satmak türlü çeşitli hazırlanmış gizli açık maliyetler ve kültürel olarak neredeyse imkansızdı. Japonlar dünyanın en büyük pazarında ellerini kollarını sallayarak yerleştiler, fabrikalar kurdular hatta bu pazarda kalan son niş segmentleri de kullanmak üzere Acura, Lexus, Infiniti gibi yeni markalar yarattılar. Oyunu doğru oynayanlar Japonlardı ve kazanıyorlardı. Bu şekilde günümüze kadar gelindi ve otomotiv adına nerdeyse Amerikan bayrağının üzerindeki yıldızlardan en azından birinin İmparatorluk Güneşiyle değiştiği bile söylenmeye başladı. Ama Japonlar kazananların hep düştüğü bir hataya düştüler en başta çok dikkatle inceleyerek kazandıkları müşterilerin çok önem verdikleri bir ilkeyi gurur,kibir ve gafletle çiğnediler. Sıkışan gaz pedalları konusunda önce inkar, sonra paspas problemi yollu savsaklama en sonunda da istemeye istemeye kabul etme evrelerini yaşadılar. Şimdi de yaklaşık sekiz milyon vasıtanın geri çağrılması ve henüz nasıl yapılacağı netleşmeyen bir şekilde bu çok tehlikeli durumun düzeltilmesi gibi söylevler aşamasına geldiler. Ama gözüken ne krizi yönetebildikleri, ne de böyle bir sıkıntıya hazır oldukları . Bu da müşteri davranışlarından Borsa’daki performanslarına kadar sadece Toyota değil tüm Japonları fena etkileyecek gibi gözüküyor. Çünkü , Japonlar aslında yıllardır yaptıkları bir büyük bir hatalarını tekrarladılar ama bu kez yanlış zamanda.. Dediğimiz gibi Amerikalılar bugüne kadar kötü geldiler ama özellikle tüm dünyaya öğrettikleri geri çağırmalar konusunda en ufak bir sicil bozuklukları yok. Her türlü problemleri yüzlerine vurulduğunda başlarını öne eğen bir tarz içindeler, dünya otomotivine hala özellikle çevre ve güvenlik konusunda yön veriyorlar ayrıca son krizde son derece ciddi yapısal ve davranışsal değişim gösterdiler. Müşterilerini dinlemeye başladılar, son derece iddialı deneme periyodu satışları yaptılar ve Amerikan halkına “bizi destekleyin ki hep beraber düzelelim” mesajları vermeye başladılar. Tam bu durumda rakip hata yapar mı? İşte yapıyor. Sadece bir örnek vermek gerekirse 1994 yılında Toyota hariç tüm Japon otomobillerin kullandığı bir marka emniyet kemerlerinde darbede kopma problemi tespit edilmişti. Amerika’da ve Japonya’da kontrol edilen bu problem Avrupa ve Türkiye’de duyulmamıştı bile. Acaba o zamanlar son derece düşük rakamlarda da olsa “Türkiye’de de satılan Japon otomobilleri bu konuda birilerinin canını yaktı mı ?” diye düşünmek bile sıkıntı veriyor. Japonların Amerikalılardan öğrenip onlardan daha iyi yaptıkları şeylere bir de dürüstlüğü ve özeleştiriyi eklemeleri gerekli gibi gözüküyor.
*Shogun: Eski Japonya’da General, Paşa.Günümüzde Başbakan’a eşdeğer.